Εξ αποστάσεως εκπαίδευση. Μύθοι και πραγματικότητα – του Π. Παπαθεοφάνους

Στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και ειδικά την τηλεόραση, μετά το θέμα του κορονοϊού που απασχολεί την παγκόσμια κοινότητα, τα θέματα που κυριαρχούν και απασχολούν την πλειοψηφία των ελληνικών οικογενειών είναι δύο:

  • Η οικονομική επιβίωση χιλιάδων νοικοκυριών όχι μόνο τώρα, την περίοδο επιβολής των έκτακτων μέτρων που συνοδεύτηκαν από απολύσεις, αναστολή εργασίας ή εκ περιτροπής εργασία δεκάδων χιλιάδων εργαζομένων, αλλά και μετά τη λήξη του συναγερμού, που εύχομαι να μας βρει όλους υγιείς και
  • το κλείσιμο των σχολικών μονάδων όλων των βαθμίδων. Ήδη συμπληρώνονται 3 βδομάδες με τα σχολεία κλειστά και, όπως φαίνεται από τις δηλώσεις των ειδικών γιατρών, αλλά και όσων έχουν αφήσει να αιωρούνται οι αρμόδιες Υπουργός και Υφυπουργός, τα σχολεία μάλλον δεν θα ανοίξουν και μετά τις γιορτές του Πάσχα.

Για να καθησυχάσουν, κυρίως, τους γονείς εμφανίζονται οι αρμόδιοι τακτικά στα διάφορα τηλεοπτικά κανάλια -ιδιωτικά και δημόσια- και ισχυρίζονται ότι η εκπαιδευτική διαδικασία έχει αποκατασταθεί σε όλες τις σχολικές μονάδες με το σύστημα της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης. Στο καθόλου εύκολο έργο τους, γιατί οι εκπαιδευτικοί γνώριζαν αλλά τώρα γνωρίζουν και οι γονείς, βρίσκουν συμπαραστάτες αρκετούς δημοσιογράφους οι οποίοι αναφέρουν συνεχώς τους όρους σύγχρονη και ασύγχρονη εξ αποστάσεως εκπαίδευση και δεν μπαίνουν στον κόπο -ίσως δεν γνωρίζουν- να εξηγήσουν στο κοινό που τους ακούει το περιεχόμενο των 2 προηγούμενων όρων και τις προϋποθέσεις υλοποίησής της.

Ας αναλύσουμε, αρχικά, τους όρους σύγχρονη και ασύγχρονη τηλεκπαίδευση.

Σύγχρονη (τηλεκπαίδευση) είναι η απευθείας διδασκαλία και μετάδοση μαθήματος σε πραγματικό χρόνο από εκπαιδευτικό, μέσω ειδικής διαδικτυακής πλατφόρμας, σε μαθητές, σπουδαστές και φοιτητές που παρακολουθούν ζωντανά μέσω υπολογιστή, κινητού ή tablet, αρκεί να διαθέτουν ένα μικρόφωνο και μια web κάμερα. Πιο απλά, δημιουργείται μια εικονική -φανταστική- τάξη, όπου μπορούν όμως να επικοινωνούν μεταξύ τους τόσο ο καθηγητής όσο και οι μαθητές. Μάλιστα, ο καθηγητής έχει τη δυνατότητα να κλείνει τόσο το μικρόφωνο όσο και την κάμερα ενός μαθητή ο οποίος κάνει φασαρία. Στην πλατφόρμα μπορεί κανείς να συνδεθεί και διαδικτυακά και τηλεφωνικά.

Ασύγχρονη (τηλεκπαίδευση) είναι η διδασκαλία κατά την οποία ο μαθητής συνεργάζεται με τον εκπαιδευτικό σε διαφορετικό χρόνο από τη διαδικασία παράδοσης του μαθήματος ή δημιουργίας υλικού από τον εκπαιδευτικό, έχοντας πρόσβαση στο μαθησιακό υλικό και χρονοδιάγραμμα μελέτης μέσω διαδικτύου (σε συγκεκριμένες ιστοσελίδες ή πλατφόρμες που παρέχει το Υπουργείο). Δηλαδή υπάρχει ένα ηλεκτρονικό γραμματοκιβώτιο στο οποίο ο καθηγητής «στέλνει» σημειώσεις και ασκήσεις και στη συνέχεια τις παίρνουν οι μαθητές, λύνουν τις ασκήσεις και τις επανατοποθετούν στο γραμματοκιβώτιο για να τις πάρει ο καθηγητής, να τις διορθώσει και να τις επιστρέψει.

Πρόκειται για 2 διδακτικές μεθόδους, συμπληρωματικές της φυσικής παρουσίας τόσο του καθηγητή όσο και των μαθητών στην τάξη.

Πριν αναφέρω τις ελάχιστες τεχνικές απαιτήσεις που θέτει ο πάροχος της πλατφόρμας για τη σωστή της λειτουργία, πρέπει να αναφέρω ως απαραίτητη προϋπόθεση την επιμόρφωση των χρηστών -δασκάλων, καθηγητών, μαθητών- στη λειτουργία της πλατφόρμας.

Ας δούμε ποια είναι η πραγματικότητα στον τομέα της επιμόρφωσης των καθηγητών.

Τα τελευταία 15 χρόνια έχουν ανασταλεί, ουσιαστικά, οι επιμορφώσεις των εκπαιδευτικών. Υπάρχουν κάποιες δίωρες επιμορφώσεις στο γνωστικό αντικείμενο 2, το πολύ, φορές το χρόνο καθώς και η επιμόρφωση Β΄ Επιπέδου, επιμόρφωση στις νέες τεχνολογίες. Όλες οι επιμορφώσεις πραγματοποιούνται στα μεγάλα αστικά κέντρα. Ειδικά η επιμόρφωση Β΄ Επιπέδου πραγματοποιείται σε εξαιρετικά περιορισμένο αριθμό σχολείων και μπορείς να συμμετάσχεις σε αυτές μόνο αν μένεις κοντά στο επιμορφωτικό κέντρο και είσαι τυχερός, γιατί συνήθως η επιλογή γίνεται μετά από κλήρωση. Με τον τρόπο αυτό αποκλείονται όσοι κάθονται σε απομακρυσμένες περιοχές.

Όμως και η εξοικείωση των μαθητών με τη χρήση υπολογιστών βρίσκεται σε νηπιακό επίπεδο. Υπάρχει διάχυτη η εντύπωση ότι οι μαθητές γυμνασίου αλλά και ιδιαίτερα του λυκείου γνωρίζουν τη χρήση υπολογιστών, επειδή τους βλέπουμε συνεχώς να είναι απασχολημένοι είτε στον υπολογιστή, συνδεδεμένοι στο internet, είτε να ασχολούνται συνέχεια με το κινητό τους. Η πραγματικότητα είναι τελείως διαφορετική. Γνωρίζουν να χρησιμοποιούν τα κοινωνικά δίκτυα -Facebook, messenger- όμως αγνοούν την πραγματική χρήση του ηλεκτρονικού υπολογιστή.

Αν και στο ωρολόγιο πρόγραμμα όλων των τάξεων δημοτικού, γυμνασίου και λυκείου υπάρχει το μάθημα της πληροφορικής, στα περισσότερα σχολεία αυτό γίνεται θεωρητικά, είτε γιατί δεν υπάρχει εργαστήριο πληροφορικής, είτε υπάρχει αλλά οι υπολογιστές είναι παλαιάς τεχνολογίας και δεν ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις των προγραμμάτων είτε είναι λίγοι και αντιστοιχεί ένας υπολογιστής σε 2 ή 3 μαθητές.

Ας αναφερθούμε στις τεχνικές απαιτήσεις που θέτει ο πάροχος της πλατφόρμας.

α. κεντρικός υπολογιστής, server, στο πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο,

β. «γρήγορη» σύνδεση στο internet,

γ. υπολογιστές, κινητά, tablet, σύγχρονης τεχνολογίας και οι συμμετέχοντες να διαθέτουν web κάμερα και μικρόφωνο

και ας δούμε…

α. Τις μέρες κανονικής λειτουργίας των σχολείων που οι μόνοι χρήστες είναι οι εκπαιδευτικοί, το Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο «πέφτει». Σήμερα, έχουν την ευκαιρία τόσο οι γονείς όσο και οι μαθητές να διαπιστώσουν τις αδυναμίες του Σχολικού Δικτύου, όταν ώρες ολόκληρες ακόμη και μέρες προσπαθούν να γραφτούν σε αυτό, σύμφωνα με τις οδηγίες που παίρνουν με email από τους διευθυντές των σχολείων. Άλλωστε, αυτός είναι και ο λόγος που το Υπουργείο Παιδείας με έγγραφό του στις 30/3/2020 με αριθμό πρωτοκόλλου 41600/Δ2 παρατείνει, για άλλη μια φορά, τις εγγραφές μαθητών στο Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο μέχρι 06/04/2020.

β. Παρότι βλέπουμε καθημερινά διαφημίσεις, από τους 4 μεγάλους τηλεπικοινωνιακούς παρόχους για γρήγορο internet, για οπτικές ίνες που παρέχουν πολύ υψηλές ταχύτητες η πραγματικότητα είναι τελείως διαφορετική, ειδικά στην επαρχία που πολλές φορές «χάνεται» το δίκτυο και δεν υπάρχει ούτε τηλεφωνική σύνδεση.

γ. Ένας σημαντικός αριθμός δασκάλων και καθηγητών με τους μισθούς που παίρνουν δεν μπορούν να ανανεώνουν τον ηλεκτρονικό εξοπλισμό τους, ώστε να ανταποκρίνονται στις συνεχώς αυξανόμενες  απαιτήσεις της σύγχρονης τεχνολογίας. Ειδικά οι αναπληρωτές δάσκαλοι και καθηγητές, ένας μεγάλος αριθμός που μετακινούνται κάθε χρόνο από πόλη σε πόλη δεν μπορούν να διαθέτουν σύγχρονους υπολογιστές γιατί από τον χαμηλό μισθό τους έχουν να πληρώσουν και ενοίκιο.

Ας αναφερθούμε και στον εξοπλισμό που διαθέτουν οι μαθητές. Εδώ τα πράγματα είναι εξαιρετικά περίπλοκα.

Ένας αριθμός μαθητών διαθέτει τον απαραίτητο εξοπλισμό και τις γνώσεις για να μπορεί να μετέχει στη Σύγχρονη εξ αποστάσεως εκπαίδευση.

Υπάρχει όμως και ένα σημαντικός αριθμός μαθητών που:

  • δεν διαθέτουν στο σπίτι σταθερό τηλέφωνο και επομένως σύνδεση με το internet,
  • διαθέτει το παλαιό κομπιούτερ των γονιών, που υποχρεώθηκαν να αλλάξουν για να μπορούν να ανταποκρίνονται στις επαγγελματικές τους υποχρεώσεις, τέλος
  • δεν διαθέτει μικρόφωνο ή κάμερα ή η ταχύτητα του δικτύου στην περιοχή τους είναι χαμηλή.

Όπως γίνεται αντιληπτό και πολλοί από εσάς που το διαβάζετε έχετε προσωπική εμπειρία, η εξ αποστάσεως εκπαίδευση είναι μια καλή συμπληρωματική διδακτική προσέγγιση, αλλά για να εφαρμοστεί χρειάζονται επενδύσεις για τον εκσυγχρονισμό του Πανελλήνιου Σχολικού Δικτύου, οικονομική ενίσχυση των οικογενειών των μαθητών για την αγορά εξοπλισμού και δωρεάν σύνδεση στο διαδίκτυο για όλους τους μαθητές όλων των βαθμίδων.

Παύλος Παπαθεοφάνους

εκπαιδευτικός

Μοιραστείτε το: Share on Facebook
Facebook
Tweet about this on Twitter
Twitter
Email this to someone
email
Print this page
Print

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *