Η Ελένη Πορτάλιου θερμή συνήγορος των πολιτικών που ασκούνται στο Δήμο Ν.Φιλαδέλφειας- Ν.Χαλκηδόνας

Μία από τους ομιλητές στην εκδήλωση της Δύναμης Πολιτών  Νέας Φιλαδέλφειας – Νέας Χαλκηδόνας, στις 20 /2/2019, ήταν η Ελένη Πορτάλιου, ομότιμη καθηγήτρια του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, πρώην επικεφαλής της Δημοτικής παράταξης «Ανοιχτή Πόλη», δημοτική σύμβουλος στο Δήμο Αθηναίων και πολύ γνωστή για την συνεχή και δραστήρια παρουσία της σε αγώνες για το περιβάλλον και την ποιότητα ζωής. Η Ελένη Πορτάλιου, μας έστειλε την εισήγηση που έκανε στην εκδήλωση, την οποία και αναδημοσιεύουμε.

» Η συζήτηση που οργανώνει απόψε η δημοτική παράταξη Δύναμη Πολιτών στο δήμο Νέας Φιλαδέλφειας – Νέας Χαλκηδόνας αφορά στο υπερκείμενο θέμα «Η Πόλη στην εποχή της Κρίσης», που συνοδεύεται από τρεις λέξεις – κλειδιά για την προσέγγισή του : Βιωσιμότητα – Περιβάλλον – Δημοκρατία. Βρισκόμαστε, όμως, στο συγκεκριμένο δήμο με τη συγκεκριμένη δημοτική αρχή που έδωσε έμπρακτα ουσιαστικό περιεχόμενο στις έννοιες του υπότιτλου της εκδήλωσης. Γι’ αυτό μπορούμε να μιλήσουμε σήμερα παραδειγματικά για τις πολιτικές των δήμων που αντιμετωπίζουν ουσιαστικά τα ζητήματα τα οποία θέτει η κρίση στις πόλεις.

Και πρώτα απ’ όλα αναφέρομαι στη Δημοκρατία ως αυταξία και ως προϋπόθεση ενεργών πολιτικών αντίδοτων στην κρίση. Ο Δήμαρχος, η δημοτική αρχή και οι πολίτες  στο δήμο που μας φιλοξενεί υπερασπίστηκαν τη δημοκρατία σε συνθήκες συνταγματικής εκτροπής, όταν τα «χέρια πάνω από την πόλη» επιχειρούσαν να επιβάλλουν τον νόμο ενός αδίστακτου ποδοσφαιρικού παρακράτους. Το τεράστιο γήπεδο της ΑΕΚ, που αποτελεί το επίδικο της βίας, είναι ασύμβατο με την ιστορία του αθλητισμού και το ήθος των προσφύγων, την οικολογική και λειτουργική ταυτότητα της πόλης που αποτελεί πρότυπο βιωσιμότητας και, πάντως, η ανέγερσή του επιβάλλεται κατά παράβαση όλων των όρων της κείμενης νομοθεσίας.

Είχαμε γνωρίσει στο δήμο της Αθήνας μια κατ’ αναλογίαν κατάσταση βίας και τρομοκρατίας την περίοδο που η Χρυσή Αυγή αποτελούσε κράτος εν κράτει στην ευρύτερη περιοχή του Αγίου Παντελεήμονα και του 6ου διαμερίσματος με καθημερινές πράξεις ακραίας βίας – μόνο οι Γιατροί του Κόσμου είχαν καταγράψει 2000 υποθέσεις τραυματισμού μεταναστών. Οι επιθέσεις εναντίον δημοκρατικών πολιτών γύρω από την Ανοιχτή Πόλη, την Επιτροπή Κατοίκων του 6ου Διαμερίσματος, τη Βίλλα Αμαλία, το ΚΕΕΡΦΑ, την Κίνηση Απελάστε το Ρατσισμό και το Κυριακάτικο Σχολείο Μεταναστών ήταν καθημερινές.  Όμως, όλοι και όλες κρατήσαμε ενεργή την αντίσταση και υπερασπίστηκαμε τη δημοκρατία στην πόλη για πολλά χρόνια μέχρι να ξεκινήσει η δίκη της εγκληματικής οργάνωσης.  

Τα αναφέρω όλα αυτά για να τονίσω ότι η θεμελιώδης αρχή της Αποκέντρωσης με Αυτοδιοίκηση, δηλαδή η δημοκρατία, δεν μπορεί να λειτουργήσει πραγματικά αν δεν υπάρχει ενεργό μέτωπο ενάντια στη βία των ισχυρών, στο φασισμό, το ρατσισμό, τον εθνικισμό, την ομοφοβία και όλες τις εκφράσεις μισαλλοδοξίας προς τους αδύναμους και τους διαφορετικούς.

Η Νέα Φιλαδέλφεια – Νέα Χαλκηδόνα είναι οπωσδήποτε δημοτική ενότητα με κοινωνική συνοχή και αλληλεγγύη, πολύ περισσότερο που η ενεργή παρέμβαση της δημοτικής αρχής ενισχύει τη συμβίωση σε κοινούς τόπους, δηλαδή σε δημόσιους χώρους και σε σημαντικές κοινωνικές και πολιτιστικές λειτουργίες.

Μιλώντας γενικότερα, ακόμα και στις καλύτερες εκδοχές του, ιδιαίτερα στη σημερινή εποχή της μεταδημοκρατίας που τα μαζικά κόμματα είναι παρελθόν, το κεντρικό κράτος παραμένει ξένο και συχνά εχθρικό για τους πολλούς. Και δεν αναφέρομαι μόνο στους κατασταλτικούς θεσμούς και τους ιδεολογικούς μηχανισμούς που επιβάλλουν το νεοφιλελευθερισμό ως μονόδρομο αλλά, κυρίως, στις τυπικές και απρόσωπες εκπροσωπήσεις της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας.

Αντίθετα – και αναφέρομαι ιδιαίτερα στο ελληνικό παράδειγμα – η δημοτική δημοκρατία λειτουργεί  όσον αφορά το σκέλος της εγγύτητας των δημοτών με τους αιρετούς εκπροσώπους, το δημοτικό συμβούλιο, τις υπηρεσίες και γενικότερα τις λειτουργίες του δήμου. Ουδέποτε συνεδρίασε το δημοτικό συμβούλιο της Αθήνας χωρίς τη συμμετοχή εκπροσώπων από φορείς της πόλης ή επιτροπές κατοίκων και χωρίς να υπάρχει συγκέντρωση / διαδήλωση για κάποιο θέμα στην πλατεία Εθνικής Αντίστασης, όπου και το δημαρχείο. Αυτή η υπαρκτή εγγύτητα, που προφανώς ενθαρρύνεται ή υποβαθμίζεται ανάλογα με την πολιτική της κάθε δημοτικής αρχής, είναι ουσιώδης προϋπόθεση της δημοκρατίας.

Θέλω να πω ότι η Αποκέντρωση  του κράτους με Αυτοδιοίκηση, θεσμικά όμως αναβαθμισμένη με θεσμούς λαϊκής συμμετοχής και εκ του χαρακτήρα της διαπερατή από την τοπική κοινωνία και τις ανάγκες της υπόκειται στον κριτικό λόγο των κοινωνικών κινημάτων και των πολιτών. Αποτελεί ως εκ τούτου θεσμό ανοιχτό στις ανάγκες των πολλών που διατυπώνονται μέσα από την αυτοπρόσωπη συμμετοχή τους. Ο αγαπημένος θεωρητικός στους θιασώτες του ανανεωτικού κομμουνισμού Νίκος Πουλαντζάς επεξεργάστηκε τη στρατηγική του δημοκρατικού δρόμου για το σοσιαλισμό, η οποία στηρίζεται σε δομικές αλλαγές στους μηχανισμούς και τους θεσμούς του κράτους με ταυτόχρονη στήριξη στα κοινωνικά κινήματα που πάντα υπερβαίνουν το κράτος.

Δεν μιλώ εκ του ασφαλούς  της θεωρίας. Έχω ζήσει μια οκταετία Ανοιχτής Πόλης στο δήμο της Αθήνας που πάνω από 200 μέλη της παράταξης, ακροβολισμένα στο δημοτικό και τα διαμερισματικά συμβούλια, τα κοινωνικά κινήματα της πόλης και τους θεσμούς κοινωνικής αλληλεγγύης  δικούς μας ή δημοτικούς, υλοποιήσαμε αυτό το σχέδιο και ζήσαμε μαζί με τους δημότες την εμπειρία της δημοκρατικής αυτοδιοίκησης  που ενεργοποιούν η πολιτική αντίληψη για το θεσμό και η λαϊκή πρωτοβουλία.

Σήμερα, δυστυχώς, το δημαρχοκεντρικό μοντέλο και ο συγκεντρωτισμός ενισχύονται κατ’ αναλογίαν του κεντρικού κράτους ενώ η αυτοδιοίκηση τίθεται υπό τον κεντρικό έλεγχο των κομμάτων. Ευτυχώς υπάρχουν εξαιρέσεις. Η δημοκρατία πρέπει να αποκατασταθεί με τη μορφή της αυτονομίας των τοπικών κοινωνιών να ορίζουν με ευρείες κοινωνικές και πολιτικές συσπειρώσεις τόσο τις πολιτικές όσο και τα δημοτικά σχήματα και τους εκπροσώπους τους. Έτσι μόνο θα βρίσκονται σε διαρκή επικοινωνία μαζί τους, προφυλάσσοντας τον θεσμό από την αποξένωση και την αδιαφορία των πολιτών.

Η δεύτερη λέξη κλειδί στον υπότιτλο του θέματος της σημερινής συνάντησης είναι το Περιβάλλον, τόσο επίκαιρο όσο και η επιβίωση του πλανήτη σε συνθήκες κλιματικής αλλαγής. Μετά την ανθρώπινη και περιβαλλοντική τραγωδία στο Μάτι δεν νοείται κανείς εφησυχασμός, πολύ περισσότερο η διαιώνιση των πολιτικών που προξένησαν τις ορατές σήμερα περιβαλλοντικές βλάβες. Πάλι κι εδώ οι αποκεντρωμένοι θεσμοί της αυτοδιοίκησης μπορούν να λειτουργήσουν ουσιαστικά. Να συνεργήσουν στις τοπικές μικρο-πολιτικές προστασίας και αποκατάστασης του περιβάλλοντος στο πλαίσιο των απολύτως αναγκαίων περιφερειακών, εθνικών και παγκόσμιων σχεδίων. Στόχος είναι ο περιορισμός της αύξησης της θερμοκρασίας  στους 1,5 βαθμούς Κελσίου στο αμέσως επόμενο διάστημα, σύμφωνα με την πρόγνωση των κινδύνων από τη διεθνή επιστημονική κοινότητα.

Έχω μελετήσει τη γνωμοδότηση του δήμου Νέας Φιλαδέλφειας – Νέας Χαλκηδόνας για τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) των έργων διευθέτησης του ρέματος Ποδονίφτη. Αυτή την περίοδο, μετά και την καταστροφή στη Μάνδρα, ένα ευρύτατο κίνημα επιτροπών πολιτών, η ΡΟΗ και καθ’ ύλην αρμόδιοι επιστήμονες αγωνίζονται για μια οικολογική προσέγγιση της διαχείρισης των ρεμάτων. Σε πολλές περιπτώσεις τα ρέματα σκεπάστηκαν και κακοποιήθηκαν ποικιλοτρόπως, σε αντίθεση με διεθνείς πρακτικές αποκατάστασης και ένταξής τους ως ζωτικών και σύνθετων φυσικών ενοτήτων βιοποικιλότητας στον αστικό και περιαστικό χώρο.

Η αντίκρουση του δήμου Νέας Φιλαδέλφειας – Νέας Χαλκηδόνας στην προτεινόμενη ΜΠΕ από την Περιφέρεια είναι σημαντική. Στηριγμένη στην πάγια νομολογία του ΣτΕ, σε εφαρμογή του άρθρου 24 του Συντάγματος, θέτει σοβαρά προβλήματα προστασίας/ανάδειξης του ρέματος και επικινδυνότητας των παρά φύση προωθούμενων κατασκευών και ζητά επανεξέταση των επιλογών της μελέτης. Αναφέρθηκα σε ένα θέμα χαρακτηριστικό της ουσιαστικής περιβαλλοντικής πολιτικής του δήμου. Υπάρχουν όμως πολλά και όποιος περπατήσει την πόλη ή τη ζήσει για λίγο καιρό αντιλαμβάνεται ότι αποτελεί αυτό που θα ονομάζαμε κηπούπολη. Όχι, όμως, κηπούπολη αποκλειστικά κατοικίας με τους κατοίκους απομονωμένους στην προσωπική τους εστία. Αλλά πράσινη πόλη, πλούσια σε κοινωνικές υποδομές και κοινόχρηστους χώρους, πόλη – μνήμη με τις προσφυγικές κατοικίες και τα βιομηχανικά της μνημεία, με το εξαιρετικά φροντισμένο Άλσος και τους πεζόδρομους, πόλη καθαρή – με λίγα λόγια πόλη αξιοβίωτη.

Η τρίτη λέξη κλειδί που υπότιτλου της σημερινής συζήτησης είναι βιωσιμότητα. Βιώσιμη και ως εκ τούτου αξιοβίωτη είναι μια πόλη όταν σχεδιάζει οικολογικά το παρόν και το μέλλον της, όταν η δημοτική αρχή αναλαμβάνει να προστατεύσει τις επόμενες γενιές από μη αναστρέψιμες περιβαλλοντικές καταστροφές, δηλαδή από μια τοπική και παγκόσμια δυστοπία. Δεν υπάρχει δεύτερος πλανήτης γη.

Βιώσιμη είναι, επίσης, μια πόλη όταν έχει ως προτεραιότητα τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, τους συμπολίτες που υποφέρουν από την οικονομική κρίση. Όταν η δημοτική αρχή οικοδομεί κατά προτεραιότητα το κοινωνικό κράτος που της αντιστοιχεί και προσφέρει υπηρεσίες παιδείας, υγείας και πολιτισμού που δεν μπορούν ν’ αποκτήσουν οι πολίτες από την αγορά. Είναι αλήθεια ότι ο δήμος Νέας Φιλαδέλφειας – Νέας Χαλκηδόνας δεν χαρακτηρίζεται από μεγάλες κοινωνικές ανισότητες, όπως για παράδειγμα ο δήμος της Αθήνας, ή δεν ανήκει στους ευάλωτους οικονομικά και κοινωνικά δήμους των δυτικών συνοικιών. Μολαταύτα πάντα πρέπει ο σχεδιασμός των ασκούμενων πολιτικών να κάνει επιλογές και να θέτει προτεραιότητες.   

Το θέμα της σημερινής συζήτησης «Η Πόλη στην εποχή της Κρίσης» είναι γενικό. Θεώρησα χρήσιμο να εστιάσω στη διαχείριση της κρίσης  στο δήμο Νέας Φιλαδέλφειας – Νέας Χαλκηδόνας που οργανώνει την εκδήλωση. Όχι τόσο για να μην μιλήσω γενικολογώντας αλλά για να προβάλλω, ως εξωτερική παρατηρήτρια και θερμή συνήγορος, τις πολιτικές που ασκούνται εδώ και μπορούν να λειτουργήσουν παραδειγματικά πολύ ευρύτερα. 

Μοιραστείτε το: Share on Facebook
Facebook
Tweet about this on Twitter
Twitter
Email this to someone
email
Print this page
Print

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *