Το άλσος – πνεύμονας ζωής για την πόλη

Άρθρο της Δέσποινας Σπανούδη, δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ΠΟΛΙΤΗΣ, φύλλο Νο 2.

Tον Ιούνιο του 2016, εκπονήθηκε για πρώτη φορά μελέτη διαχείρισης του Άλσους από την υπηρεσία περιβάλλοντος και πρασίνου του Δήμου. Η μελέτη εγκρίθηκε στις 25/8/2016 από την Διεύθυνση Δασών.

Με βάση τα όσα προβλέπονται στη μελέτη διαχείρισης, ο Δήμος κατέθεσε μελέτες και πλήρεις φακέλους και κατόρθωσε να εξασφαλίσει χρηματοδότηση για δύο μεγάλα έργα προστασίας και ανάπλασης συνολικού προϋπολογισμού 1,5 εκατ. ευρώ.

Συνολικά προβλέπονται εκτεταμένες φυτεύσεις, κατασκευή φυτωρίου, αρδευτικό δίκτυο, αντιπυρικά, ανακαινίσεις και συντηρήσεις υπαρχόντων διαμορφώσεων και εγκαταστάσεων, δύο νέες παιδικές χαρές, ανανέωση όλου του φωτισμού, κατασκευή ποδηλατοδρόμου.

Με δαπάνες του Δήμου θα καθαιρεθούν αυθαίρετες κατασκευές και κτίσματα.

Ένας από τους παλαιότερους και γνωστότερους χώρους πρασίνου του λεκανοπεδίου, το Άλσος Νέας Φιλαδέλφειας χωρίζεται σε δύο τμήματα από πεζόδρομο. Το Βόρειο τμήμα, που διατηρεί αμιγή δασική μορφή με χωμάτινα μονοπάτια και το Νότιο τμήμα που έχει αρκετές διαμορφώσεις μεταξύ των οποίων και την τεχνητή λίμνη με τον ανεμόμυλο.

Η συνολική του έκταση, μαζί με το ρέμα του Γιαμπουρλά που βρίσκεται στο ανατολικό όριο είναι 435 στρέμματα.

Τόσο οι πολίτες που χρησιμοποιούν το Άλσος, όσο και ο Δήμος που το διαχειρίζεται συμβάλουν ώστε το Άλσος να είναι ένας υγιής, καθαρός και όμορφος χώρος παρότι βρίσκεται στο κέντρο μιας πυκνά δομημένης πόλης.

Το Άλσος περιβάλλεται από πολύ σημαντικά δείγματα πολεοδομικής, αρχιτεκτονικής και βιομηχανικής κληρονομιάς.

-Τον διατηρητέο παραδοσιακό προσφυγικό οικισμό με τις ελλειψοειδείς χαράξεις και τους πεζόδρομους, χτισμένο την περίοδο 1927-1930, στα πρότυπα των ευρωπαϊκών κηπουπόλεων.

-Συγκροτήματα εργατικών κατοικιών, που κτίσθηκαν την δεκαετία 1955-1965 από διάσημους αρχιτέκτονες –πολεοδόμους (Α. Κωνσταντινίδης, Γ. Σκιαδαρέσης) και αποτελούν τα αυθεντικότερα μεγάλης κλίμακας δείγματα προσαρμογής των αρχών της μοντέρνας πολεοδομίας στη μεταπολεμική Ελλάδα.

-Δύο παλαιά υφαντουργεία: Μπριτάνια (1930) και Τεγόπουλος (1935) και ο χώρος της παλαιάς υφαντουργίας Έσπερος, από την οποία σώζονται 2 διατηρητέα φουγάρα.

Στην άκρη του Άλσους, επί της Λεωφ. Δεκελείας βρίσκεται το κτίριο του Παγκόσμιου Πολιτιστικού Ιδρύματος Ελληνισμού της Διασποράς (Π.Π.Ι.Ε.Δ), που φιλοξενεί και το ιδιαίτερα σημαντικό Μουσείο Μικρασιατικού Ελληνισμού που ίδρυσε η Μικρασιάτισσα «γιαγιά» Φιλιώ Χαιδεμένου.

Ιστορικό

Η περιοχή κηρύχθηκε αναδασωτέα το 1915, ως «Άλσος Βασιλίσσης». Η έκταση αυτή συρρικνώθηκε όταν δημιουργήθηκε ο προσφυγικός οικισμός και ο σημερινός χώρος χαρακτηρίσθηκε ως «Άλσος Ν. Φιλαδέλφειας» το 1934. Σε αναδάσωση του 1939, αναφέρεται δεντροφύτευση σε 480 στρμ. Την περίοδο της Κατοχής (1941-44) μεγάλο μέρος αποψιλώθηκε, ενώ το 1947 άρχισε νέα δεντροφύτευση. Το 1952 παραχωρήθηκε στο Δήμο Ν. Φιλαδέλφειας και το 1956 εγκρίθηκε η λίμνη (ολοκληρώθηκε 1966) και χτίσθηκε ο Μετεωρολογικός Σταθμός της ΕΜΥ.

Το 1959 έγινε ο θερινός κινηματογράφος (που υπάρχει και λειτουργεί μέχρι σήμερα). Το 1966 επετράπη η κατασκευή αναψυκτηρίου (το οποίο κατοπινά επεκτάθηκε με παράνομες κατασκευές). Τέλος το 1986 έγιναν τα εγκαίνια ζωολογικού κήπου που λειτούργησε μια δεκαετία. Οι τελευταίες μεγάλες δεντροφυτεύσεις έγιναν τη διετία 1994-95. Το 2015 κατεδαφίστηκαν από την νέα δημοτική αρχή κτίρια που είχαν κριθεί από πολλά χρόνια κατεδαφιστέα, όπως τα ερείπια του οικισμού Ελληνορώσων (τα Ρώσικα) και το αναψυκτήριο Κένταυρος.

Ο πρώην μετεωρολογικός

Μετά τη διακοπή της λειτουργίας του μετεωρολογικού το 2010, το κτίριο του 1956 με τον περιβάλλοντα χώρο έμενε ανενεργό. Η νέα δημοτική αρχή διεκδίκησε και πέτυχε τελικά την επανένταξη του χώρου στο Άλσος και την παραχώρηση του κτιρίου στον Δήμο προκειμένου να λειτουργήσει ένα κέντρο περιβαλλοντικής ενημέρωσης.

Ιδιοκτησιακό καθεστώς

Τα έτη 1969 και 1970 παραχωρήθηκε το σύνολο του Άλσους στη διαχείριση του Δήμου. Το 1/3, δηλ 122 στρ. κατά κυριότητα και το υπόλοιπο κατά χρήση. Ωστόσο 70 περίπου στρέμματα στο βόρειο τμήμα του Άλσους έχουν χαρακτηριστεί ως δημόσια κτήματα λόγω παλαιότερων παραχωρήσεων που ανακλήθηκαν χωρίς να γίνουν οι ενέργειες διαγραφής τους από το Υπ. Οικονομικών. Πρόσφατα το Δημοτικό Συμβούλιο με ομόφωνη απόφασή του απαίτησε τη διαγραφή τους από το Υπ. Οικονομικών και το χαρτοφυλάκιο της ΕΤΑΔ Α.Ε. Επίσης με ομόφωνη απόφασή του στις 18/10/2016, η οποία κοινοποιήθηκε στον Πρωθυπουργό και τον αρμόδιο Υπουργό Περιβάλλοντος, το Δημοτικό Συμβούλιο διεκδικεί την κυριότητα ολόκληρου του Άλσους.

 

Υπερασπίζοντας το Άλσος: ένα σύντομο χρονικό

1970: Ο Γενικός Γραμματέας Αθλητισμού αντισυνταγματάρχης Ασλανίδης παραχωρεί στην ΑΕΚ 27 στρέμματα του Άλσους της Νέας Φιλαδέλφειας, για να επεκτείνει τις εγκαταστάσεις του Γηπέδου της.

20/5/1975: Μετά την πτώση της Χούντας, τον Ιούλη του 1974, η παραχώρηση ακυρώνεται και τα 27 στρέμματα επιστρέφονται στο Δημοτικό Άλσος με το Διάταγμα 340/20.5.1975 που ανακάλεσε την χουντική δωρεά ως παράνομη μετά από πολλές τοπικές αντιδράσεις.

1976: Συνεχίζονται οι ενέργειες για την εκ νέου παραχώρηση στρεμμάτων του Άλσους. Τον Μάρτη του 1976 η ΑΕΚ επανέρχεται, ζητώντας τα 27 στρέμματα από τον Δήμο. Ο τότε Δήμαρχος, Τάσος Αμπατζής δηλώνει «Σαν Δήμαρχος προειδοποιώ όλους όσους ανακινούν το θέμα ότι δεν θα τους αφήσω να μας αφαιρέσουν τον αέρα που αναπνέουμε. Μαζί με τον λαό της συνοικίας μου θα παλέψουμε ενάντια στον εφιάλτη που θέλουν να μας επιβάλουν. Υπενθυμίζουμε ότι μέσα στο τελευταίο δίμηνο η Κυβέρνηση διακήρυσσε ότι θα προστατεύσει τους πνεύμονες πρασίνου της Αττικής και θα δημιουργήσει πάρκα και δάση όπου δεν υπάρχουν. Πότε επιτέλους η Κυβέρνηση θα εφαρμόσει αυτά που υπόσχεται στον λαό;»

1977: Η ΑΕΚ καταθέτει εκ νέου πρόταση ζητώντας αυτή τη φορά 9 στρέμματα και το θέμα προωθείται στο Δημοτικό Συμβούλιο στις 5 Οκτωβρίου του ίδιου έτους. Συγκροτείται η «Επιτροπή Αγώνα για την προστασία, ανάπτυξη και αξιοποίηση του Άλσους Νέας Φιλαδέλφειας», που διανέμει φυλλάδιο στους κατοίκους και έρχεται σε επαφή με γειτονικούς Δήμους. Κατά της παραχώρησης επισήμως τάσσονται ο Δήμαρχος Τάσος Αμπατζής, ο οποίος εκείνο το διάστημα νοσηλευόταν στον Ευαγγελισμό με σοβαρό πρόβλημα υγείας, οι Δήμαρχοι και τα Δημοτικά Συμβούλια Νέας Ιωνίας και Μεταμόρφωσης, ο πρόεδρος της Κοινότητας και το Κοινοτικό Συμβούλιο Νέας Χαλκηδόνας, 21 τοπικοί σύλλογοι της Νέας Φιλαδέλφειας, ο Ιωνικός, η Φιλοδασική Ένωση Αθηνών, όλοι οι εξωραϊστικοί σύλλογοι Ηρακλείου Αττικής, Περισσού και Νέας Χαλκηδόνας και επιστήμονες της Νέας Φιλαδέλφειας. Το Δημοτικό Συμβούλιο ακυρώνεται.

31 Ιούλιου 1979: Ο Δήμαρχος Σάββας Σταματιάδης δηλώνει σε μαζική συγκέντρωση που έγινε στις 31 Ιούλη μπροστά στον χώρο του Δημαρχείου: «Δεν πρόκειται να επιτρέψουμε την παραχώρηση ούτε σπιθαμής από το Άλσος μας». Στις 23 Σεπτέμβρη του ίδιου χρόνου συναντά τον Υφυπουργό Στέφανο Μάνο και του επιδίδει 8.000 υπογραφές Δημοτών της Νέας Φιλαδέλφειας που ζητούν να σταματήσει κάθε προσπάθεια παραχώρησης στρεμμάτων του Άλσους στην ΑΕΚ.

Μάιος 2003: Η ΑΕΚ κατεδαφίζει το στάδιο Νίκος Γκούμας. Η Δημοτική Αρχή με δήμαρχο τον Νίκο Αδαμόπουλο, προσφεύγει μαζί με 131 κατοίκους στο ΣΤΕ κατά του νέου σχεδίου ανέγερσης γηπέδου και δικαιώνεται.

Καλοκαίρι 2014: Ψηφίζεται ο Ν. 4277/2014. Με το άρθρο 42 του Ν. 4277/2014, αφαιρούνται 6 στρέμματα δασικής και αναδασωτέας έκτασης τα οποία πολεοδομούνται στα πλαίσια της δημιουργίας του νέου ποδοσφαιρικού γηπέδου. Με το επόμενο άρθρο το 43, ορίζεται ότι επιπλέον έκταση 5% του Άλσους μπορεί να χρησιμοποιηθεί για επέκταση ή νέα κατασκευή αθλητικών εγκαταστάσεων.

Στο παράρτημα VII του ίδιου νόμου το Άλσος χαρακτηρίζεται πλέον «Μητροπολιτικό Πάρκο», αναφέρονται νέες χρήσεις αθλητισμού, πολιτισμού και αναψυχής και συνδέεται τόσο με το νέο γήπεδο όσο με την «ανάπλαση στην ευρύτερη περιοχή». Τέλος με τον ίδιο νόμο προβλέπεται η σύσταση ενός κεντρικού Φορέα που θα διαχειρίζεται τα μητροπολιτικά πάρκα, μεταξύ των οποίων και το Άλσος. Η νέα δημοτική αρχή με Δήμαρχο τον Άρη Βασιλόπουλο, προσφεύγει στο ΣΤΕ, ζητώντας ακύρωση της παραχώρησης. Το ΣτΕ απορρίπτει την προσφυγή, χαρακτηρίζοντας το γήπεδο ως δραστηριότητα με σημαντική θετική επίπτωση στην εθνική οικονομία.

Μοιραστείτε το: Share on Facebook
Facebook
Tweet about this on Twitter
Twitter
Email this to someone
email
Print this page
Print

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *